F1 2017Australia  Chiny  Bahrajn  Rosja  Hiszpania  Monako  Kanada  Azerbejdżan  Austria  Wielka Brytania  Węgry  Belgia  Włochy  Singapur  Malezja  Japonia  USA  Meksyk  Brazylia  Abu Zabi
  Logowanie (serwis)
Użytkownik:Hasło:
 
Rejestracja
 
  Grupy artykułów
Formuła 1 ogólnie
Liczba artykułów: 112, najnowszy:
Monako okiem fana F1
Wywiady Wyprzedź mnie!
Liczba artykułów: 38, najnowszy:
Rozmawiamy z Robinem Frijnsem - o Audi, Red Bullu i trudach Formuły 1
Spojrzenie akkima co rymem zacina
Liczba artykułów: 60, najnowszy:
Wyścig obejrzałem, rymem opisałem: Brazylia 2012
Relacje z wyścigów F1 i innych wydarzeń
Liczba artykułów: 36, najnowszy:
Verva Street Racing 2016 z perspektywy Wyprzedź Mnie!
Recenzje książek, gier i filmów
Liczba artykułów: 11, najnowszy:
'Mark Webber. Moja Formuła 1' - recenzja Wyprzedź Mnie!
Inne serie wyścigowe
Liczba artykułów: 21, najnowszy:
Dakar 2016 - prezentacja samochodów
Historia kierowców
Liczba artykułów: 26, najnowszy:
Niedoceniony mistrz świata - historia Damona Hilla (część 3)
Historia zespołów
Liczba artykułów: 17, najnowszy:
Bruce McLaren - początek sportowej legendy
Historia torów
Historia samochodów
Liczba artykułów: 1, najnowszy:
McLaren MP4/4 - najlepszy bolid w historii F1
Zrozumieć Formułę 1
Liczba artykułów: 21, najnowszy:
Zawieszenie FRIC - o co tyle krzyku?
Technika
Liczba artykułów: 22, najnowszy:
Ferrari 458 GT2 - nowe auto Kuby Giermaziaka
Bezpieczeństwo z Allianz
Liczba artykułów: 71, najnowszy:
Koniec sezonu, początek pracy
Materiały prasowe zespołów i dostawców
Liczba artykułów: 33, najnowszy:
Przewodnik Renault: Regulowane tylne skrzydło

Monza

Historia torów, 5 września 2004, wyświetlenia: 8242
Marek Roczniak<< | lista | >> | T- | T+
Aby uczcić 25-lecie swego istnienia, klub automobilowy z Mediolanu w styczniu 1922 roku podjął decyzję o wybudowaniu permanentnego toru wyścigowego. Za wybudowaniem obiektu, który miał służyć zarówno do testowania pojazdów, jak i rozgrywania wyścigów, opowiadali się włoscy konstruktorzy samochodów, planujący już w tamtych czasach podbój zagranicznych rynków. Kolejnym czynnikiem przemawiającym za budową toru z prawdziwego zdarzenia, był sukces pierwszej samochodowej Grand Prix Włoch, zorganizowanej z 1921 roku na szybkim, aczkolwiek marnie wyposażonym tymczasowo-permanentnym torze Montichiari. Pod budowę nowego toru wybrano park Villa Reale, znajdujący się w położonej niedaleko Mediolanu miejscowości Monza. Pierwotny projekt zakładał 14-kilometrowy tor, składający się jakby z dwóch oddzielnych obiektów. Pierwszy miał umożliwiać jazdę z dużą prędkością non-stop, tak więc był to owal z nachylonymi pod dużym kątem zakrętami, pozwalający np. na ustanawianie rekordów prędkości. Tymczasem drugi był bardziej typowym, krętym torem drogowym, na którym można było testować wytrzymałość mechanicznych części pojazdów. Oba tory mogły być używane oddzielnie lub jako jedna całość.

Kamień węgielny pod budowę toru wmurowano już pod koniec lutego 1922 roku, ale kilka dni później podsekretarz d/s edukacji publicznej nakazał wstrzymanie budowy, powołując się głównie na względy ekologiczne. Negocjacje trwały aż do maja, a efektem ich był kompromis w postaci skrócenia długości toru do 10 kilometrów i zmiany projektu w taki sposób, aby cały obiekt zajmował mniejszą przestrzeń. Udało się to osiągnąć poprzez nałożenie na siebie obydwu torów, przy czym nadal możliwe było połączenie ich w jedną całość. Budowa ruszyła 15 maja i została ukończona w zaledwie 110 dni. Zaprojektowany przez Alfredo Rossellego tor w ostatecznej formie składał się cztero i półkilometrowej pętli do szybkiej jazdy, w skład której wchodziły dwa nachylone zakręty (górna krawędź miała wysokość ponad dwóch i pół metra) i toru drogowego o długości pięć i pół kilometra, z jednym ostrzejszym i kilkoma łagodnymi zakrętami. Oba tory przecinały się tuż za zakrętem Serraglio – fragment jednego z nachylonych zakrętów przebiega nad stojącym do dzisiaj mostem.

Oficjalne otwarcie toru nastąpiło 3 września 1922 roku, a tydzień później rozegrano na Monzy drugi w historii wyścig samochodowy o Grand Prix Włoch, w którym zwycięstwo odniósł prowadzący 6-cylindrowego Fiata 804 Pietro Bordino. Oprócz wyścigów samochodowych sporym zainteresowaniem cieszyły się również zmagania motocyklistów. Z początku tor spełniał założenia twórców, zarówno jeśli chodzi o widowiskowość, jak i przydatność do testów. Jednakże wraz z postępem technicznym samochody i motocykle szybko zaczęły osiągać coraz większe prędkości, przekraczając w przeciągu kilku lat ograniczenia wynikające z zastosowanej konstrukcji nachylonych zakrętów. Mimo to do 1928 roku udało się uniknąć poważniejszych wypadków, a i kraksa z tego właśnie roku, w której zginął kierowca Emilio Materassi i 27 kibiców, wydarzyła się na prostej z trybunami i była następstwem kolizji. Wypadek ten, będący najbardziej poważną w skutkach kraksą podczas wyścigów samochodowych aż do tragedii na torze Le Mans w 1955 roku, spowodował tymczasowe wstrzymanie rozgrywania wyścigów o Grand Prix Włoch na torze Monza.

Po czteroletniej przerwie wyścigi Grand Prix powróciły na pełną wersję Monzy, ale po kolejnym tragicznym weekendzie w 1933 roku, kiedy to na jednym z nachylonych zakrętów zginęło aż trzech kierowców, nikt nie miał już wątpliwości, iż jest to zbyt niebezpieczny tor. Kolejna Grand Prix Włoch została rozegrana na dosyć krótkiej i zarazem dziwnej wersji Monzy, wykorzystującej zaledwie mały fragment drogowej wersji i jeden z nachylonych zakrętów szybkiej pętli, ale z wstawioną w środku podwójną szykaną. Rozwiązanie to nie przyjęło się jednak i od 1935 roku obowiązywać zaczęła blisko 7-kilometrowa wersja "Florio", której pomysłodawcą był prezydent komisji d/s sportów samochodowych, Vincenzo Florio. Składała się ona z niemal całego drogowego toru z powstawianymi gdzieniegdzie szykanami i tego samego nachylonego zakrętu z wersji z 1934 roku, ale z dostawioną zaraz przed nim kolejną szykaną. Tak "podziurawiony" tor był bardziej bezpieczny, ale spowodował znaczący spadek średniej prędkości.

Wersja "Florio" obowiązywała do wybuchu II Wojny Światowej, przy czym w 1938 roku zrezygnowano z trzech szykan w części drogowej. Po wojnie konieczna była renowacja zarówno samego toru, jak i całej infrastruktury. Z tego powodu Grand Prix Włoch na tor Monza powróciła dopiero w 1949 roku, ale już na pozbawioną nachylonego zakrętu wersję "Vedano". Tymczasem w 1955 roku postanowiono przywrócić do życia pełną, 10-kilometrową wersję Monzy. Część owalna została wyposażona w zakręty nachylone pod jeszcze większym kątem, aby można było na nich rozwijać prędkość do 285 km/h, natomiast ostatni zakręt drogowej części zyskał wygląd paraboli i stąd wzięła się jego nazwa, Parabolica. Pełna wersja początkowo została użyta tylko dwukrotnie, gdyż sami kierowcy nie chcieli ryzykować życia na tak szybkim torze. W tej sytuacji przez kolejne trzy lata wyścig o Grand Prix Włoch rozgrywany był na drogowej wersji Monzy, która niemal od samego początku miała taki sam kształt jak obecnie.

../img/artykuly/tory/monza_full.gif
Użyta po raz ostatni w 1961 roku pełna wersja toru Monza. Ilustracja: Motor Racing Circuits Database

Drogowa wersja Monzy, która po zmianach z 1955 roku miała długość 5750 metrów, nadal była bardzo szybkim i zarazem dosyć niebezpiecznym torem. To właśnie tutaj w 1955 roku podczas testowania Ferrari zginął w tajemniczych okolicznościach słynny włoski kierowca, Alberto Ascari. Wiele lat później w miejscu, w którym wydarzył się ten wypadek, utworzono szykanę o nazwie Variante Ascari. W latach 1960-1961 wyścig o Grand Prix Włoch ponownie odbył się na pełnej wersji Monzy, ale tym razem już po raz ostatni. Przyczynił się do tego wypadek z 1961 roku, w wyniku którego zginął Wolfgang von Trips wraz z trzynastoma kibicami i chociaż nie wydarzył się on na owalnej części, to jednak w końcu odeszła ona w zapomnienie po tamtym pechowym weekendzie. Tymczasem wypadki nadal się zdarzały: w 1970 roku także w okolicy zakrętu Parabolica zginął Jochen Rindt, a osiem lat później podczas przepychanek na starcie rozbił się i zmarł w wyniku odniesionych obrażeń Ronnie Peterson.

Lista śmiertelnych ofiar jest dosyć długa, ale tor Monza to również miejsce kilku bohaterskich wręcz wyczynów. W 1956 roku Peter Collins miał szansę na wywalczenie tytułu mistrzowskiego, ale 15 okrążeń przed końcem wyścigu podczas rutynowego postoju odstąpił swoją Lancię-Ferrari liderowi zespołu, który dzięki temu zdobył jeden ze swoich pięciu tytułów. Mowa oczywiście o Juanie Manuelu Fangio. Z kolei Grand Prix Włoch z 1976 roku była świadkiem powrotu za kierownicę bolidu Formuły 1 Niki Laudy, zaledwie kilka tygodni po wypadku na torze Nurburgring, w wyniku którego Austriak doznał poważnych oparzeń twarzy. Monza to także miejsce podwójnego zwycięstwa kierowców Ferrari w 1988 roku, kilka tygodni po śmierci założyciela tej stajni, Enzo Ferrari. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, iż był to sezon całkowicie zdominowany przez zespół McLaren, a jedyne zwycięstwo kierowcy z innej stajni – w tym przypadku Gerharda Bergera – było zasługę trywialnej pomyłki w ocenie sytuacji przez Ayrtona Sennę przy okazji dublowania innego kierowcy.

Nie można również zapomnieć o rekordach. Nawet po ponownym wstawieniu szykan i innych modyfikacjach toru, mających na celu poprawę bezpieczeństwa, w 2002 roku Juan Pablo Montoya (Williams) pokonał jedno okrążenie kwalifikacyjne ze średnią prędkością blisko 260 km/h. Jest to ewidentny dowód na to, iż Monza po dziś dzień jest zdecydowanie najszybszym torem, na którym rozgrywają się wyścigi Formuły 1. Do ponownego wprowadzenia szykan w 1972 roku Monza była także miejscem niesamowitych pojedynków, w których kierowcy wykorzystując strumień rozrzedzonego powietrza powstający tuż za bolidem (ang. slipstream) wyprzedzali się nawzajem niezliczoną ilość razy. Jeden z takich pojedynków rozstrzygnął się tuż przed metą, a uczestniczących w nim kierowców dzieliła różnica zaledwie 0.1 sekundy.

Pomimo licznych zmian i burzliwej historii, Monza pozostaje jednym z najbardziej znanych torów wyścigowych na całym świecie. Jest to wręcz raj dla fanów wyścigów samochodowych i chociaż przybywający tu licznie w każdy drugi weekend września włoscy Tifosi znani są z wielu skandalicznych zachowań, krzyczenia na rywali Ferrari, czy rzucania wręcz w nich kamieniami, to jednak na trybunach zawsze panuje wielkie podniecenie i wyczuwa się niepowtarzalną magię.

Zobacz także: informacje na temat najbliższego / ostatniego wyścigu na torze Monza.

Źródło: MONZANET, Formula 1 homepage of GP results & history, GrandPrix.com, Motor Racing Circuits Database
<< | lista | >> | T- | T+ | zgłoś błąd w artykule | ^


F1WM
F1WM.plAktualności, Newsy i wyniki w WAP
Testy, Artykuły, Słowniczek pojęć F1, Sondy
Katalog www, Kuba Giermaziak, Karol Basz
Baza danych F1Sezony, Statystyki, Kierowcy, Zespoły, Tory, Bolidy, Silniki, Konstruktorzy bolidów, Dostawcy silników, Dostawcy opon
Robert KubicaAktualności, Profil kierowcy, Osiągnięcia, Daniele Morelli (menedżer), Statystyki kierowcy, Historia startów z BMW
Inne serieAuto GP, DTM, Mistrzostwa Europy F3, FR3.5, GP2, GP3, GT Series, WEC, IndyCar, Supercup, WTCC
 
  •   ISSN 2080-4628   •   Serwis poświęcony F1 i innym seriom wyścigowym   •   Istnieje od 1999 roku   •   Wszelkie prawa zastrzeżone
Kanał RSS  •  Redakcja serwisu Wyprzedź Mnie!  •  Informacja o prawie autorskim i polityka prywatności  •  Reklama i współpraca